Landsorganisasjonen i Norge

LO (Organizacja Ogólnokrajowa) – po twojej stronie

LO jest największą i najbardziej wpływową organizacją pracowniczą w Norwegii i zrzesza prawie 900 000 członków branżowych związków zawodowych. Członków LO znajdziesz zarówno w prywatnych, jak i w publicznych instytucjach, we wszystkich.

Publisert 13.03.14, endret26.04.14

W niektórych związkach branżowych do 3/4 członków to
kobiety.


21 WAŻNYCH POWODÓW DO ZAPISANIA SIĘ
DOLO
Umowa o taryfach płac i Umowa główna zapewniają
01 Wynagrodzenie i nadgodziny ustalone w umowie
02 Dodatek za niewygodny czas pracy
03 Ustalone godziny pracy
04 Wcześniejszą emeryturę (AFP)
05 Prawo do urlopów rodzinnych i wychowawczych
06 Prawo do urlopu szkoleniowego
07 Prawo do przedłużenia wakacji i wyższego wynagrodzenia urlopowego
08 Zapomogę w przypadku strajku lub lokautu
09 Bezpłatne porady i doradztwo reprezentantów związków zawodowych
10 Bezpłatne porady prawne w konfliktach w pracy
11 Możność wpływu na własne warunki pracy
12 Wpływ na warunki płacy i pracy
13 Bezpłatną gazetę związkową
14 Możność starania się o stypendium szkoleniowe LO
15 Korzyści programu LOfavør(www.lofavor.no)
16 Ubezpieczenie wyposażenia mieszkania i nieruchomości
17 Ubezpieczenie na przypadek inwalidztwa lub śmierci
18 Ubezpieczenie na przypadek wypadku w czasie pracy
19 Bezpłatny kurs o pracy reprezentantów związkowych
20 Zniżki na podróże, dacze i wakacje
21 I nie najmniej ważne: Poparcie LO

Prawo i uprawnienia

SZKOLENIE
Pracodawca ma obowiązek szkolenia
byś mógł wykonywać pracę, do której cię zatrudniono. W okresie szkolenia
przysługuje ci płaca. Szkolenie ma się m.in. składać z następujących tematów:

• Jak wykonywać pracę.
• Jakie przepisy określają bezpieczeństwo i
higienę pracy.
• Jakie przepisy i prawa dotyczą miejsca pracy.
Jeżeli w pracy nakazane jest użycie środków ochrony, pracodawca zobowiązany jest je sprowadzić i za nie zapłacić.


«CZARNA PRACA!»
Niektórzy niepoważni pracodawcy nakłaniają pracowników do pracy «na czarno»,
tj. bez płacenia podatków. Nie daj się nabrać na piękne obietnice nieco większej
wypłaty. Pracując «na czarno», nie nabędziesz prawdo urlopu chorobowego lub
zasiłku dla bezrobotnych. Praca «na czarno»jest nielegalna i jeżeli władze
podatkowe dowiedzą się, że z otrzymanego wynagrodzenia nie płacisz podatków,
może cię to drogo kosztować.

JAK WYSOKIE JEST WYNAGRODZENIE?
W Norwegii nie ma minimalnego wynagrodzenia. W zasadzie wynagrodzenie zależne jest od umowy z pracodawcą. Jako członek LO możesz żądać wynagrodzenia zgodnego z ustaloną taryfą płac, zapewniającą ci porządny dochód. Umowa o taryfach płac to umowa między związkami pracowników i pracodawcą, ustalająca poziomy wynagrodzeń i inne warunki pracy. Jeżeli nie jesteś członkiem związków zawodowych, nie obejmują ciebie żadne przepisy ustalające poziom twojego wynagrodzenia. Wynagrodzenie to więcej niż stawka za godzinę. Musisz się upewnić,że otrzymasz zapłatę za godziny nadliczbowe, pracę nocną i w dni świąteczne. Jako członek LO pracujący w zakładzie posiadającym umowę o taryfach płac, jesteś do tego rodzaju dodatków uprawniony.

ROZLICZENIE WYPŁATY
Musisz się upewnić, że otrzymasz rozliczenie wypłaty, z którego wynika ile zarobiłeś. Jest ono dowodem, że pracowałeś. Wydanie rozliczenia wypłaty zawierającego dane o
zapłaconych podatkach oraz innych potrąceniach jest obowiązkiem pracodawcy.
Patrol letni LO natknął się na przypadki, w których niepoważni pracodawcy
ściągali pracownikom podatki z wynagrodzenia nie wpłacając ich do urzędu
podatkowego. W takiej sytuacji karany będziesz ty. Zachowaj więc rozliczenie
wypłaty,na dowód, że podatki z twojego wynagrodzenia zostały odprowadzone.
Jeżeli nie otrzymałeś rozliczenia wypłaty od pracodawcy, powiadom o tym Urząd
Wpłat Podatków (Kemnerkontoret) natychmiast po ustaniu stosunku pracy. Oszczędzi
ci to problemów.

POTRĄCENIA Z WYNAGRODZENIA
Pracodawca nie ma prawa, bez umowy, dokonywać potrąceń z wynagrodzenia lub z
wynagrodzenia urlopowego. Ewentualne wstrzymanie wynagrodzenia, może nastąpić
wyłącznie na podstawie wyroku sądowego dotyczącego danego roszczenia, lub umowy z tobą.
 
DNI ŚWIĄTECZNE I PUBLICZNE DNI WOLNE OD PRACY
Nawet podczas świąt i publicznych dni wolnych od pracy musisz z czegoś żyć. Prawo do wolnego od pracy nie wpływa na wielkość rachunków. Jeżeli zakład zawarł umowę o taryfach płac, masz zapewnione wynagrodzenie za wszystkie «czerwone» dni wolne. Bez umowy o taryfach płac, należy ci się wynagrodzenie tylko 1goi 17gomaja.

GODZINY NADLICZBOWE
Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe to dodatek za pracę przekraczającą
umówiony czas pracy. Za godziny nadliczbowe, prawo o środowisku pracy zapewnia
ci dodatek wysokości minimum 40 procent normalnej stawki za godzinę. Dla
członków LO objętych umową o taryfach płac,dodatki za godziny nadliczbowe są
nieco większe. Normalnie dodatek za godziny nadliczbowe stanowi 50100procent
ponad normalną stawkę za godzinę.

W PRZYPADKU CHOROBY
Po przepracowaniu minimum dwu tygodni u jednego pracodawcy, jesteś
uprawniony do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia nieobecności w pracy z
powodu choroby. Przez pierwsze dwa miesiące, by otrzymać zasiłek chorobowy
musisz przedstawić zaświadczenie lekarskie. Po przepracowaniu powyżej dwu
miesięcy, na nieobecność do trzech dni z powodu choroby, wystarczy osobiste
oświadczenie. Możesz się nim posłużyć do czterech razy w ciągu 12 miesięcy.
Pracodawca wypłaca wynagrodzenie przez pierwsze 16 dni choroby, następnie
wypłaty przejmuje Urząd Ubezpieczeń Społecznych (NAV). O ile zakład zawarł umowę o integracji w świecie pracy (IA), zasady użycia oświadczeń osobistych o
nieobecności w pracy z powodu choroby ulegają zmianie.

WYNAGRODZENIE I BANKRUCTWO
Masz prawo do wynagrodzenia nawet jeżeli pracodawca zbankrutuje, lub musi wstrzymać pracę z powodu zbyt wielkiego zadłużenia. Państwowy Fundusz Gwarancji Płac zapewnia pracownikom, że w takich przypadkach nie stracą zarobków. Urząd Nadzoru Pracy (Arbeidstilsynet) może udzielić bliższych informacji. W takiej sytuacji, by twoje roszczenie nie uległo przedawnieniu, jak najszybciej skontaktuj się z Urzędem Nadzoru Pracy w miejscu zamieszkania.

CZAS PRACY
Normalny czas pracy to 40 godzin tygodniowo, nie więcej niż 9 godzin dziennie nie wliczając przerw na posiłki. Jeżeli pracujesz dłużej, należy ci się wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. W niewielu zakładach dzień pracy trwa powyżej 8 godzin. Jako członek LO z umową o taryfach płac,masz prawo do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe po przepracowaniu ponad 37,5 godzin tygodniowo.

PRZERWY
Jeżeli pracujesz ponad 5 1/2 godzin dziennie, jesteś uprawniony do przynajmniej jednej przerwy na odpoczynek. Przy 8miogodzinnymdniupracy, należy ci się w ciągu dnia minimum półgodzinna przerwa. O ile nie możesz opuścić miejsca pracy, przerwę na posiłek wlicza się w czas pracy. Znaczy to, że za przerwę muszą ci zapłacić. Należy zawrzeć pisemną umowę o przerwach.

CZAS WOLNY
Pomiędzy dwoma okresami pracy musisz mieć przynajmniej 11 godzin wolnych (12 godzin o ile masz poniżej 18 lat). W każdym tygodniu należyci się przynajmniej 35ciogodzinnyokres wolnego od pracy, w skład którego zawsze musi wchodzić pełna doba. Ten okres wolny, o ile możliwe,powinien mieć miejsce w niedziele i dni
wolne.

WAKACJE
Osoby poniżej 18 lat uczęszczające do szkoły, muszą mieć rocznie przynajmniej4 tygodnie wolne od pracy, z których przynajmniej 2 tygodnie wciągu wakacji letnich. Pracodawca ma prawo ustalenia terminu wakacji. Jednakowoż powinien to z tobą lub z twoim reprezentantem związkowym przedyskutować.

Prawo zapewnia pracownikom pewne uprawnienia. Po zapisaniu się do związków zawodowych otrzymasz także szereg innych uprawnień, oraz często także wyższe wynagrodzenie. Jako członek związków zawodowych razem z wieloma innymi, zapewniasz pracującym lepsze uprawnienia i porządne warunki pracy.

PODSTAWOWE ORGANIZACJE ZAKŁADOWE
W zakładach pracy, w których zatrudnieni są członkowie LO, pracą związkową zajmują się reprezentanci pełniący rolę rzeczników wobec pracodawców. To zakładowi przedstawiciele załogi, których jest około 30 000. Prawo do głosowania na
przedstawicieli załogi, jak i kandydowania na te pozycje mają wszyscy
członkowie. W Norwegii związki zawodowe mają podbudowę demokratyczną, na
wszystkich poziomach i we wszystkich jednostkach opartą na wyborach. Wszyscy
członkowie związków zawodowych w Norwegii są członkami jednostek zakładowych, związków branżowych, lub oddziałów mających za zadanie ochronę interesów pracowniczych w jednostkach zakładowych. Związek może się składać z członków jednego zakładu (równocześnie stanowiąc jednostkę podstawową zakładu). Może on także zrzeszać członków kilku zakładów w tej samej miejscowości. LO ma około 2 000związków branżowych i oddziałów.

Podstawowe jednostki organizacyjne LO istnieją w około 130 miejscowościach w Norwegii. Są one organami współpracy powiatowej lub rejonowej i stanowią funkcję organów pomocniczych LO w społeczeństwie lokalnym. Pracują dla dobra członków i ponad barierami zawodowymi lub branżowymi. Statuty działalności jednostek lokalnych uchwala Krajowy Zjazd Delegatów LO (Kongres).

OŚRODKI LO
Ośrodki LO założono w w wielu miejscowościach na terenie województw,by wzmocnić stanowisko LO w społeczeństwie. Ośrodki LO mają na celu zapewnienie członkom LO lepszych warunków niezależnie od przynależności branżowych. Podstawowe jednostki związków zawodowych razem z organizacjami zakładowymi prowadzą w ośrodkach wzajemną współpracę. Również i inne organizacje i instytucje ruchu robotniczego są mile widziane we wspólnocie Ośrodków

ZWIĄZKI BRANŻOWE
LO w Norwegii to organizacja demokratyczna, oparta na wyborach na wszystkie stanowiska, w której wszystkie uchwały podejmowane są większością głosów. Obowiązkiem związków branżowych,dla wspólnego dobra ruchu robotniczego, jest przestrzeganie uchwał powziętych większością głosów i postępowanie zgodne z wolą mas.
 
OGÓLNOKRAJOWE ZWIĄZKI BRANŻOWE
Branżowe związki zawodowe LO to organizacje ogólnokrajowe oparte na podbudowie związków lub oddziałów podstawowych. Branżowe związki zawodowe zrzeszają poszczególne zawody, resorty lub instytucje publiczne. Do LO przynależą 21 branżowe związki zawodowe od prawie tysiąca aż do 300 000 członków. W ostatnich latach wielobranżowych związków zawodowych zjednoczyło się w celu uzyskania większej siły przebicia i ulepszenia usług dla członków. Struktura organizacyjna LO podlega stałemu rozwojowi.

KRAJOWY ZJAZD DELEGATÓW RAZ NA CZTERY LATA
Najwyższą władzą LO jest Krajowy Zjazd Delegatów (Kongres), zwoływany raz na cztery lata. Do kompetencji Krajowego Zjazdu Delegatów należy uznanie sprawozdania, sprawozdania finansowego oraz wybór prezydium. Krajowy
Zjazd Delegatów ustala także program działania i ewentualne zmiany statutów.
Zadaniem Krajowego Zjazdu Delegatów jest wytyczenie kierunku pracy LO aż do
następnego Krajowego Zjazdu Delegatów.

W Krajowym Zjeździe Delegatów bierze udział 315 delegatów: 260wybranych delegatów z przynależnych związków branżowych LO, 40 ze szczebla wojewódzkiego, a ostatnich 15 to członkowie sekretariatu LO,wybrani na poprzednim Krajowym Zjeździe Delegatów. Każdy związek branżowy LO ma prawo do wysłania minimum jednego delegata na Krajowy Zjazd Delegatów. Liczba delegatów jest proporcjonalna do liczby członków danego związku. Każde województwo ma także prawo do wysłania minimum jednego delegata.

WŁADZE POMIĘDZY POSIEDZENIAMI KRAJOWEGO ZJAZDU
DELEGATÓW
 
W okresach pomiędzy posiedzeniami Krajowego Zjazdu Delegatów,naczelnym organem stanowiącym LO jest Komitet. Każdy związek branżowy podejmuje decyzję o swojej reprezentacji w Komitecie. Ilość reprezentantów ustalana jest proporcjonalnie do ilości członków jednostki związkowej. Związki branżowe posiadające poniżej 5 000 członków mogą wysłać jednego delegata. W Komitecie zasiadają także członkowie sekretariatu oraz jeden delegat z każdego województwa. Posiedzenia Komitetu odbywają się przynajmniej raz w roku, by uznać sprawozdanie i sprawozdanie finansowe. Wytycza on także główny kierunek działania na polu polityki taryf płac LO.

CO TYGODNIOWY DOZÓR
Zebrania sekretariatu, kierującego działalnością LO, odbywają się zazwyczaj raz na tydzień. W skład jego wchodzi piętnastu członków oraz dziesięciu zastępców. '50rzewodniczący LO, wiceprzewodniczący i główny skarbnik to stali członkowie posiadający prawo głosu. Pozostałych członków wybiera Krajowy Zjazd Delegatów, głównie spośród przewodniczących związków branżowych. Przewodniczący Branżowych Związków Pracowników Państwowych (LO Stat)jest obserwatorem z prawem wypowiedzi i przedkładania propozycji. Zastępcy biorą udział w zebraniach sekretariatu i mają prawo wypowiedzi i przedkładania propozycji. Te same uprawnienia ma reprezentant Związków Zawodowych Pracowników Handlu i Biur biorący udział w zebraniach sekretariatu.


STO LAT POSTĘPU I WALKI
Ruch robotniczy w Norwegii powstał w drugiej połowie XIX wieku. W Norwegii, jak iw innych krajach, rezultatem rewolucji przemysłowej było powstanie nowej klasy społecznej– klasy robotniczej, które pociągnęło za sobą wielkie przemiany społeczne.

Cechowały je ucieczka od biedy na wsi i poszukiwanie szczęścia w miastach, w których pracę i zarobki znaleźć można było w fabrykach. Większości lepiej się tam powodziło niż na wsi przy pracy u gospodarza. Jednak wielu w miastach czekała większa i bardziej bezlitosna nędza. Po długich zmaganiach udało się zapewnić robotnikom prawo do zakładania związków zawodowych. Pierwsze związki zawodowe w Norwegii zostały założone w latach 1870-tych. Z czasem, w wielu miejscowościach, powstał szereg związków różnych zawodów. To był początek pierwszych ogólnokrajowych związków branżowych. Pod koniec XIX wieku przyszedł czas na zebranie sił we wspólnocie przerastającej granice zawodowe.

Organizacja Ogólnokrajowa w Norwegii (Landsorganisasjoneni Norge - LO) powstała 1-go kwietnia 1899. Rok później pracodawcy założyli własną organizację, która obecnie no sinazwę Organizacji Głównej Życia Gospodarczego (Næringslivets Hovedorganisasjon - NHO).


WIELKIE POSTĘPY I NOWE WYZWANIA
Początki ruchu robotniczego charakteryzowały ciężkie i gorzkie konflikty na rynku pracy. Przełom nastąpił w latach1920-tych i 30-tych. Podczas okupacji niemieckiej wielu działaczy brało udział w ruchu oporu i działalności nie legalnej. Po wojnie ruch
robotniczy odegrał wielką rolę w odbudowie norweskiego społeczeństwa dobrobytu
zapewniając większości dobrobyt i bezpieczne życie. W ciągu paru dziesięcioleci
Norwegia stała się krajem bogatym o mniejszych różnicach klasowych i bardziej
sprawiedliwym podziale dóbr niż w większości innych społeczeństw świata.
Pozostało jednak jeszcze wiele do zrobienia. W nowym stuleciu ruch robotniczy ma
przed sobą szereg nowych wyzwań i zadań.

PRZYMUSOWE URLOPY BEZPŁATNE
Jeżeli zakład nie ma dostatecznej ilości zadań, możesz zostać skierowany na przymusowy urlop bezpłatny. Muszą cię o tym zawiadomić na 14 dni z góry. Pracodawca ma podczas tych 14 dni obowiązek wypłaty wynagrodzenia niezależnie od tego czy pracujesz, czy nie. Pracownicy na przymusowym urlopie bezpłatnym, którym później wymówi się pracę, mają prawo do wynagrodzenia w okresie wypowiedzenia.

BEZROBOCIE
Jako bezrobotny, o ile nabyłeś prawa zasiłkowe, masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Żeby go otrzymać musisz się zarejestrować jako bezrobotny. NAV Aetat udzieli bliższych informacji.

OPIEKUNKA DLA DZIECI
Jeżeli pracujesz we własnym domu jako opiekunka dla dzieci, jesteś objęta specjalnymi przepisami podatkowymi, bardzo dla ciebie korzystnymi. Broszurę z bliższą informacją znajdziesz w Urzędzie Podatkowym(Likningskontoret).

RÓWNOUPRAWNIENIE
Ustawa o równouprawnieniu ustala, że kobiety i mężczyźni muszą otrzymywać to samo wynagrodzenie za pracę tej samej wartości. Przy zatrudnieniu, awansie,
przymusowym bezpłatnym urlopie lub wypowiedzeniu pracy nie wolno traktować
kobiet inaczej niż mężczyzn.

WYNAGRODZENIE URLOPOWE
Masz prawo do wynagrodzenia urlopowego niezależnie od długości przepracowanego czasu. Wynagrodzenie urlopowe dla członków LO pracujących w zakładzie objętym umową o taryfach płac wynosi 12 procent od
wszystkich zarobków. Zakłady bez umowy o taryfach płac wypłacają zazwyczaj 10,2
procent wynagrodzenia urlopowego. Do podstawy wynagrodzenia urlopowego wliczane
są zarówno zwykłe wynagrodzenie,dodatki, jak i godziny nadliczbowe.
Wynagrodzenie urlopowe wypłacane jest jako dodatek do wynagrodzenia i nie wolno
go traktować jako części wynagrodzenia. Gdy zakończysz pracę, muszą ci jak
najszybciej wypłacić wynagrodzenie urlopowe.

ŚWIADECTWO PRACY
Po wygaśnięciu stosunku pracy uprawniony jesteś do otrzymania
pisemnego świadectwa pracy. Świadectwo pracy ma zawierać informacje o tym co
robiłeś i jak długo pracowałeś w zakładzie. Świadectwo pracy należy zachować.
Kiedy później będziesz się starać o pracę lub o przyjęcie do szkoły, świadectwo
będzie pisemnym dowodem na to, że miałeś taką właśnie pracę. Świadectwo pracy
zawiera często informacje o tym jak wykonywałeś pracę i może stanowić
referencje, wiele później warte. Pamiętaj, że przyszli pracodawcy i władze
szkolne przyjmują wyłącznie świadectwa p

BRANŻOWE ZWIĄZKI ZAWODOWE W LO

Norweska Zjednoczona Federacja Związków Zawodowych (FF)
(Fellesforbundet) www.fellesforbundet.no

Norweski Związek Zawodowy Menedżerów i Inżynierów (FLT) (Forbundet for
Ledelse og Teknikk) www.flt.no

Norweski Ogólnorobotniczy Związek Zawodowy (NAF) (Norsk
Arbeidsmandsforbund) www.arbeidsmandsforbundet.no

Norweski Związek Zawodowy Elektryków i Informatyków (EL & IT) (EL og IT
Forbundet) www.elogit.no

Norweski Związek Zawodowy Pedagogów Ochrony Dziecka, Pracowników
OpiekiSpołecznej i Wychowawców Społecznych (FO) (Fellesorganisasjonen)www.fo.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Więziennictwa i Zakładów Otwartych
(NFF) (Norsk Fengsels- og Friomsorgsforbund) www.fengselogfriomsorg.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Handlu i Biur (HK) (Handel og Kontor i
Norge) www.handelogkontor.no

Industri Energi (Industri Energi )www.industrienergi.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Kolejowych (NJF) (Norsk
Jernbaneforbund) http://njf.no

Norweski Związek Zawodowy Muzyków (MF) (Musikernes Fellesorganisasjon)
www.musikerorg.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Administracji Rejonowej, Zdrowia
iOpieki Społecznej (Fagforbundet) www.fagforbundet.no

Norweski Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych (NLF) (Norsk
Lokomotivmannsforbund) www.lokmann.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Przemysłu Żywności i Napojów (NNN)
(Norsk Nærings- og Nytelsesmiddelarbeiderforbund) www.nnn.no

Norweski Związek Zawodowy Oficerów (NOF) (Norges Offisersforbund)
www.offisersforbundet.no

Norweski Związek Zawodowy Poczty i Środków Przekazu (NPK) (Det norske Post og
Kommunikasjonsforbund) www.postkom.no

Związek Zawodowy Prasy Ruchu Robotniczego (Arbeiderbevegelsens
Presseforbund) www.a-p-f.no

Norweski Związek Zawodowy Marynarzy (SF) (Norsk Sjømannsforbund)
www.sjomannsforbundet.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Szkół (SL) (Skolenes
landsforbund) www.skoleneslandsforbund.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Państwowych (NTL) (Norsk
Tjenestemannslag) www.ntl.no

Norweski Związek Zawodowy Pracowników Transportu (NTF) (Norsk
Transportarbeiderforbund) www.transportarbeider.no

Norweska Centralna Organizacja Sportowców (NISO) (Norske Idrettsutøveres
Sentralorganisasjon) www.niso.no